زعفران Saffron

نام علمی Crocus sativus
محسن حميدی زارع

كليات گياه شناسي:
زعفران گياهي است پايا با ارتفاع تقريبا 30 سانتيمتر كه داراي برگهاي دراز و سبز مانند تره است . ساقه زير زميني آن از دو پياز تشكيل میشود . اين پيازها سخت و مدور و گوشتدار و پوشیده از غشاء هاي نازك قهوه اي رنگ مي باشد . گلهاي زعفران ارغواني ، منظم و شامل لوله اي دراز است كه به سه گلبرگ و كاسبرگ منتهي مي شود .

زعفران خيلي مرغوب قسمت كلاله گل يعني قسمت انتهايي خامه است و ميله خامه ، زعفران درجه دو و نامرغوب را تشكيل مي دهد .

برداشت زعفران بدين ترتيب است كه قسمت كلاله هر گل را بر ميدارند و بين كاغذ قرار مي دهند تا خشك شود و سپس بسته بندي مي كنند . استاندارد زعفران كه در فرانسه صورت گرفته است اعلام کرد كه بايد 50 عدد از الياف زعفران بيشتر از0/277 گرم وزن داشته باشد و درصد رطوبت آن 13 درصد باشد . همچنين هر ميليگرم آن بايد بتواند 700 سانتيمتر مكعب آب را بطور محسوس رنگي كند .

تركيبات شيميايي:
زعفران داراي مواد چرب ، املاح معدني ، موسيلاژ و اسانس هاي فراوان مي باشد .رنگ زعفران مربوط به ماده اي بنام كروسين است كه در آن وجود دارد پياز زعفران سمي است و مصرف يبش از حد آن براي حيوانات كشنده است .

خواص داروئي:
زعفران از نظر طب قديم ايران گرم و خشك است . مهمترين خاصيت زعفران كه از قديم الايام از آن استفاده می شده است درمان افسردگی مي باشد . اين خاصيت مهم حتي در شعر شاعران نیز انعكاس يافته است . شاهد آن شعر خاقاني است كه مي گويد :

گر كسي را زعفران شايد فزايد گو فزاي    ***   چون تو با غم خو گرفتي زعفران كس مخور

زعفران دارای بويی قوی و طعمی تلخ مي باشد :

-1خوردن چاي زعفران باعث هضم غذا مي شود .

-2) اثر مسكن درد دارد .

-3) قاعده آور است .

-4) باعث تحريك اعصاب مي شود .

-5) زعفران خون ساز است و گردش خون را آسان مي سازد .

-6) مصرف زعفران خونريزي هاي بعد از زايمان را از بين مي برد .

-7) قواي جنسي را تقويت مي كند .

-8) كبد را تصفيه وقوي مي سازد .

-9) سرفه را رفع و اثر مفيد روي درمان برونشيت دارد .

-10) كليه و مثانه را پاك مي كند .

-11) آرام بخش و خواب آور است .

-12) زعفران ضد تشنج است .

13) گاز معده را برطرف مي كند .

-14) ادرار آور است .

-15) و اگر بالاخره مي خواهيد هميشه شاد و خندان باشيد زعفران بخوريد .

-16) فرمول قديمي زعفران براي تنظيم عادت ماهيانه خانم ها و بازكردن قاعدگي سال هاست كه بكار مي رود و اثر بسيار مفيدي دارد .

تارتارات آهن و پتاسيم 0/5 گرم  - گرد زعفران 0/5 گرم - پودر دارچين 2 گرم - از اين مخلوط چهار بار در روز استفاده كنيد .

طرز استفاده:
از زعفران مي توان به شكل هاي مختلف استفاده كرد

دم كرده زعفران يا چاي زعفران :

2گرم زعفران را در يك ليتر آب جوش ريخته و بمدت نيم ساعت روي آتش بسيارملايم بگذاريد تا دم بكشد .

تنطور زعفران:

يك گرم زعفران را سائيده و با 10 گرم الكل سفيد 80 درجه مخلوط كزده و در شيشه ريخته و در آنرا ببنديد . اين شيشه رادر جاي تاريكي گذاشته و هر روزه آنرا تكان دهيد پس از دو هفته آنرا صاف كرده و از آن استفاده كنيد .

گرد زعفران :

زعفران را در فر با حرارت 25 درجه سانتيگرد خشك كرده و سپس آسياب كنيد و از الك خيلي ريز كنيد تا گرد نرمي بدست آيد .

مضرات :
چون زعفران بر روي سيستم توليد مثل اثر دارد بنابراين زنان حامله بايد از خوردن آن احتراز كنند زيرا ممكن است باعث سقط جنين شود . خوردن زياد زعفران براي كليه ها مضر است . اشتها را كم مي كند و ايجاد سردرد مي كند و باعث اختلال حواس مي شود .

زعفران را بايد در شيشه هاي دربسته و دور از نور نگهدري كرد زيرا عطر و رنگ خود را در اثر نور از دست مي دهد .