سئوالات پزشکی

50- آقای حمید 25 ساله پرسیده اند: "در ناحیه مچ دست برآمدگي‌اي به اندازه يک نخود کمي بزرگتر است. درد دارد و دکتر متخصص جراح عمومي مي‌گفت اين غده چربي است. به مرور از بين مي‌رود ولي الان 2 سال ممتد است که از بين نرفته. سابقه اين بيماري در همه افراد خانواده است . اين برآمدگي چيست و راه درمان آن کدام است؟ فقط جراحي؟ در صورت جراحي, عمل جراحي عوارض بعدي به دنبال نخواهد داشت؟"

نام این بیماری گانگلیون می باشد. گانگلیون معمولا در مچ دست، در اثر تجمع مایع ژله ای شفافی در داخل رباط مفصلی بوجود می آید. علت آن نامشخص است و این ضایعه بی ضرر است. اما درد خفیف آن گاهی آزار دهنده است. معمولا خودش به مرور خوب می شود. می توان مایع داخل آن را با سوزن تخلیه کرد و این به تایید تشخیص کمک می کند، گرچه معمولا دوباره با تجمع مایع عود می کند. به ندرت با عمل جراحی درمان می شود، چرا که معمولا بیماری به ضرری است و کار مچ دست را مختل نمی کند.

49- آقای محسن 49 ساله گفته اند: " اخیرا تاولهایی بر روی سر و داخل دهانم زده اند و حدودا دو تا سه ماه است که خوب نمی شود. به پزشک پوست مراجعه کرده ام و با انجام بیوپسی از پوست سر اعلام شده که بیماری پمفیگوس است و جهت بهبود داروی کورتن با دوز 120 میلی تجویز شده است که در مدت استفاده از دارو بایستی در منزل استراحت نمایم. آیا این دارو با این دوز روزانه خطرناک نیست؟"

پمفیگوس یک بیماری تاولی اتوایمیون (یعنی بیماری که سیستم ایمنی بدن برعلیه بافتهای خود وارد عمل می شود.) با سیر طولانی است. دو فرم مشخص آن پمفیگوس ولگاریس (نوع عمقی) و پمفیگوس فولیاسه (نوع سطحی) می باشند. پمفیگوس ولگاریس شایعترین نوع است، ضایعه اولیه یک تاول شل (داخل اپیدرمی) که روی پوست طبیعی یا اریتماتو (ملتهب) ایجاد می شود. ضایعات دهانی در 50-70% بیماران ایجاد می شود و مدت لازم برای بهبودی این ضایعات بیشتر از ضایعات پوستی است. درد و حساسیت مانند سوختگی است. از جمله عواملی که باعث تشدید بیماری می گردند: اشعه UV ،داروهایی مانند پنی سیلامین، پنی سیلین، آمپی سیلین و ریفامپین. درمان بیماری کورتن(پردنیزون) می باشد که در مراحل عود بیماری با دوز بالا داده می شود. از عوارض کورتن با دوز بالا اسکیزوفرنی، ادم و عفونت است. البته با تشخیص پزشک فواید دارو از عوارض آن پیشی می گیرد، لذا خوب است تا به توصیه پزشک خود عمل کنید.

48- آقایی 21 ساله گفته اند که به اختلال کروموزومی xxy 47 دچار هستم و کروموزومهایم به علت اینکه هفت ماهه به دنیا آمده ام به هم ریخته و نهایتا عقیم هستم. ریش هایم کم پشت است، آزمایشهای مختلف داده ام و همچنین آزمایش ژنتیک انجام شد که گفتند به اختلال کروموزمی دچارم. مرا راهنمایی کنید.

کروموزومها ساختارهایی هستند که ژنهای سلولها بر روی آنها سوارند . هر گونه تغییری در این ساختمانها باعث بروز ناهنجاریهایی در بدن موجود زنده می‌شود . اختلالات کروموزومی حاصل تغییرات در ساختمان و یا تعداد کروموزومها می‌باشد. بیش از شصت اختلال مختلف در انسان تشخیص داده شده که مربوط به کروموزومها می‌شود. افراد مبتلا به اینگونه امراض ، معمولا قبل از این که شباهت به والدین خود داشته باشند شباهت بیشتری به بیمار دیگر با کاریوتیپ یکسان دارند. عقب افتادگی رشد ، ناهنجاریهای شکلی متعدد ، در میان آنهایی که اختلالات اتوزومی دارند بدون توجه به این که کدام کروموزوم درگیر باشد دیده می‌شود .

مشهورترین اختلال سندروم داون است که این بیماران در موقعیت کروموزوم 21 به جای 2 کروموزوم 3 کروموزوم دارند. عقب افتادگی ذهنی از مشخصات این بیماری است.

اختلال کروموزومی xxy یا سندروم کلاین فلتر، یک ناهنجاری کروموزومهای جنسی است. جدا نشدن کروموزوم‌های مشابه XX ، شایع‌ترین علت ایجاد سندرم کلاین فلتر است که در مراحل تقسیمات سلولی رخ می دهد. لذا بروز این بیماری در شما ناشی از هفت ماهه به دنیا آمدن شما نمی باشد. در این بیماران سلولها حاوی 47 کروموزوم هستند که در آنها ، کروموزومهای جنسی به شکل XXY می‌باشند و در 80 درصد موارد یک جسم کروماتین جنسی دیده می‌شود. میزان بروز این سندرم یک مورد در هر 500 مرد می‌باشد . ویژگیهای بالینی سندرم کلاین فلتر که تنها در مردان دیده می‌شود، اغلب بهنگام بلوغ تشخیص داده می‌شود. این ویژگیها شامل ، عقیمی ، آتروفی بیضه‌ها ، میاستنی شدن لوله‌های منی‌بر و معمولا زنانه شدن پستانها است . برخی از علائم این بیماری را می توان تا حدودی درمان نمود اما درمان قطعی وجود ندارد.

47- آقایی 24 ساله گفته اند که مدتی است هر دو زانویم درد می کند. هنگام ورزش وقتی می پرم درد می گیرد. شما چه مشورتی در این مورد می دهید؟

در زانو غیر از استخوان، دو بافت دیگر هم در کارایی این مفصل موثر واقع می شوند: رباطهای مفصلی و غضروفهای مفصلی. اگر ورزش سنگین انجام می دهید طوریکه به زانوهایتان فشار می آید، در اثر ضربه این بافتها می توانند دچار آسیب شوند. آسیب خفیف رباطهای مفصلی با استراحت و زانو بند بعد از چند هفته معمولا بهبود می یابند. آسیب غضرفهای مفصلی بدون درمان معمولا بهبود نمی یاند و می توانند سالها با عث درد زانو، اختلال در حرکات زانو و قفل کرد زانو شوند. آسیب رباطها و غضروفهای مفصلی معمولا در عکس ساده رادیوگرافی دیده نمی شوند. خوب است که برای تشخیص به ارتوپد مراجعه نمایید.

46- آقایی 22 ساله پرسیده اند که: "بدنم خیلی عرق می کنه، به خصوص زیر بغلم، باید چه کنم؟"

اگر مشکل عرق به صورت حاد بروز نموده است می تواند علامت یک بیماری باشد، لذا در این صورت می توان آزمایشات پزشکی را انجام داد.

اما اگر عرق کردن مفرط به صورت مزمن ایجاد مشکل کرده است، به ندرت نشانه یک بیماری می تواند باشد. از جمله دلایل ازدیاد عرق کردن را می توان چاقی، مصرف الکل، ترش کردن و مشکل معده، اختلالات تیروئید و ... ذکر کرد.

45- آقایی 27 ساله گفته اند: " دو سه هفته ای است که دو عدد از انگشتهای کوچک دست چپ من گزگز می کند و بعد از نهار بیشتر مشهود است."

اعصاب دستها بدلایل مختلف در ناحیه شانه و گردن می توانند تحت فشار قرارگیرند. اگر فشار خفیف باشد مورمور انگشتان در مراحل اولیه بروز می کنند. با فشار بیشتر یا آسیب عصب، بی حسی انگشتان یا ضعف در قدرت عضلانی دست بروز می کند. اینکه بعد از نهار انگشتان دست شما گز گز می کند احتمالا به این دلیل است که شما بعد از نهار می خوابید و در حالت خواب موقعیت دست شما به گونه ای است که عصب مربوط به آن دو انگشت در ناحیه شانه تحت فشار قرار می گیرد. نرمش اندامهای فوقانی و یا فیزیوتراپی می توان این علامت را بهبود ببخشد. اما اگر گزگز انگشتان دست تبدیل به بی حسی یا ضعف انگشتان شد، باید به پزشک مراجعه کنید تا دلیل تحت فشار بودن عصب را بررسی کند.

44- آقایی محترم پرسیده اند: " لبهای من مدام دچار ترک خوردگی می شوند. انواع کرم و رژلب ها را امتحان کرده ام همچنین ویتامین آ ، و اگر دستهایم با خاک یا پودرهای شوینده و مایع های دستشویی و ظرفشویی تماس داشته باشد دچار خشکی می شوند که واقعا عذاب آور است. در فصل های سرد این حالات بیشتر است اما در فصل های گرم نیز به همین صورت است."

خشکی و االتهاب پوست شما ناشی از بیماری درماتیت تماسی و آتوپیک (Atopic & Contact Dermatitis) است. درماتیت آتوپیک یک التهاب پوستی شدیدا خارش دار است که معمولا در نوزادی بروز می کند، حدود 12 سالگی متوقف می شود، اما در بعضی موارد حدود 30 سالگی فروکش می کند و در سنین بالاتر به صورت اگزمای مزمن دست و پا عود می کند. در نوزادان به صورت گونه های سرخ و پوست خشک و خارشدار بروز می کند. زمینه های آلرژیک و فامیلی در بروز این بیماری موثرند. اگزمای تماسی در اثر تماس پوست با موادی که بدن به آنها حساس است بروز می کند. به همین دلیل پرهیز از ماده محرک و پوشیدن دستکش نخی هنگام کار بسیار مهم است. همچنین استفاده مداوم و مکرر از پماد های با پایه چرب خصوصا بعد از حمام و شستن دستها درمان اصلی این بیماری می باشد. هنگامی که بیماری شدت پیدا می کند از پمادهای هیدروکورتیزون ضعیف برای دوره یک هفته ای می توان استفاده نمود. در صورت التهاب شدید، خصوصا در زمستان گاهی پوست خشک ترک خورده دچار عفونت و ترشح می شود که در این صورت از پمادهای ضد میکروب موضعی یا آنتی بیوتیک از راه دهان می توان استفاده کرد.

در درمان شقاق لب گاهی ویتامین ب نیز موثر است.

43- آقایی 28 ساله گفته اند که: "سلام، من دچار ضعف بینایی هستم و دور را خوب نمی بینم. می خواستم سئوال کنم که برای استفاده لنز چشمی کدام خوب است و همچنین شنیده بودم که عملیات جراحی هم می کنند که بعد مشکل دید چشم برطرف می شود."

چشم شما دچار عیب انکساری نزدیک بینی است. در این بیماری که بسیار شایع است بدلایلی از جمله بزرگی کره چشم تصویر اشیاء همانطور که در تصویر می بینید در جلو شبکیه چشم تشکیل می شود. به همین دلیل برای اصلاح عیب نزدیک بینی از عدسی مقعر استفاده می شود تا تصویر را بر روی شبکیه منتقل کند. این عدسی می تواند به صورت عینک یا لنز استفاده شود. از عوارض لنز افزایش ریسک عفونت قرنیه است چراکه با آن در تماس است. راه درمان دیگر جراحی با لیزر است که به این شیوه سطح انحنای قرنیه تغییر داده می شود. این عمل حساس بوده و گاهی عوارضی قابل توجه به همراه دارد. حتی پس از جراحی لیزیک نیز ممکن است بیمار نیاز به استفاده از عینک داشته باشد و قسمتی از شماره چشم او باقی بماند. احتمال ابتلا به عوارض جزیی نظیر مبدل شدن فرد نزدیک بین به دوربین ، ایجاد لکه قرنیه ، عفونت چشم و انسداد عروق چشمی ازجمله عوارض جراحی لیزیک است که به اعتقاد چشم پزشکان ممکن است از هر ۲۰۰ عمل در یک عمل اتفاق بیفتد .

42- خانمی 33 ساله که از تنگی نفس شاکی اند می پرسند که: " بعضی اوقات نفسم سنگینه. بعضی شبها تو خواب نفسم میگیره ازخواب بیدارمیشم. علتش چی میتواند باشد؟"

شرح حال شما بسیار ناقص است چراکه علتهای تنگی نفس بسیار متعدد می باشد. لذا در اینجا به صورت کلی به این مساله می پردازیم. علل تنگی نفس مزمن:

1- اختلالات ریوی بطور مثال آسم

2- اختلالات قلبی بطور مثال نارسایی قلبی یا اختلالات دریچه قلبی

3- اختلالات راه های تنفسی فوقانی از قبیل تنگی را ه های تنفسی فوقانی بدلیل چاقی و کوتاهی گردن

4- اختلالات روانی و اضطراب

اینکه به کدام عامل شک کنیم بستگی به علائم همراه، سن بیمار و سابقه بیمارهای بیمار دارد. همچنین نوع و چگونگی تنگی نفس و اینکه در چه موقعیتی بروز می کند تا حد زیادی به تشخیص کمک می کند. تنگی نفس آسم بیشتر در حال فعالیت روزانه تشدید می گردد اما تنگی نفس ناشی از اختلال قلبی همچنین می تواند در حال دراز کشیده تشدید شود. تنگی نفس ناشی از تنگی راه های تنفسی فوقانی در مردان چاق گردن کوتاه شایع است که به صورت تنگی نفس شبانه و در هنگام خواب گاهی با توقف کوتاه تنفس بروز می کند.

لذا اگر خواهان جواب دقیقتری هستید باید شرح حال دقیقتری بفرستید.

41- خانمی 19 ساله پرسیده اند که: " من 2 روز بعد از اتمام قاعدگی استمناء کردم که چند قطره خون از من آمد میخواهم بدانم آیا امکان پارگی پرده بکارت وجود دارد و اصلاً پرده بکارت با استمنائ پاره میشود و در چند سانتی دهانه واژن قرار گرفته؟"

دو حالت وجود دارد: اول آنکه در حین عمل جنسی جسمی داخل واژن فرو برده شده. در این صورت امکان آسیب به پرده بکارت وجود دارد. چراکه این پرده در مدخل ورودی واژن قرار دارد لذا دخول جسم خارجی با هر طولی مجاز نمی باشد. معاینه آن توسط خود فرد امکان ندارد و اگر امکان آسیب به آن می رود بهتر است به پزشک مراجعه شود تا گواهی از اتفاق موجود گرفته شود. در اثر پارگی معمولا چند قطره خون و گاهی هم بیشتر خون می آید. پرده بکارت دارای اشکال مختلفی از جمله مشبک، حلقوی و مسدود می باشد. نوع مسدود آن در زمان بلوغ بخاطر عدم امکان دفع خون قاعدگی ایجاد مشکل می کند. نوع حلقوی آن بخاطر آنکه گاهی با وجود دخول پاره نمی شود در هنگام ازدواج ایجاد درگیریهای سنتی/ناموسی می کند که با معاینه پزشکی سوء تفاهم به سادگی رفع می شود.

در صورت دوم اگر دخول جسم صورت نگرفته باشد امکان آسیب به پرده بکارت بسیار بعید است. گاهی لکه بینی بعد از قاعدگی به مدت چند روز از جمله بدلیل عفونت واژن می تواند اتفاق بیافتد.