سئوالات پزشکی

60- خانمی 28 ساله پرسیده اند که:" آیا بیماری ویتیلیگو مسری است و ممکن است از طریق جراحت به فرد دیگری سرایت کند؟ اگر فردی فقط دستها و پاهایش مبتلا شده امکان درگیری صورتش در آینده وجود دارد؟ چند درصد احتمال انتقال ژن به فرزند وجود دارد؟"

ویتیلیگو vitiligo یک اختلال تولید رنگدانه است که در آن سلولهایی که رنگدانه تولید می کنند در پوست، غشاهای مخاطی و شبکیه تخریب شده اند. در نتیجه لکه های سفید پوست درنواحی مختلف بدن ظاهر می شوند . این بیماری مسری نیست و به احتمال زیاد اتوایمیون است، یعنی دستگاه ایمنی خود فرد بیمار سلولهای رنگدانه را تخریب می کند. در اصطلاح عامیانه به این بیماری پیسی گفته می شود و مردم عوام به اشتباه آن را مسری می پندارند و از فرد بیمار دوری می جویند. حدود 2 درصد افراد جامعه به این بیماری مبتلا می باشند. ویتیلیگو می تواند بیماری ارثی باشد، یعنی در بین افراد فامیل بروز کند. اطفالی که والدینشان مبتلا به این بیماری هستند بیشتر احتمال ابتلا به ویتیلیگو دارند . بااین حال بیشتر اطفالی که یکی از والدینشان مبتلا به ویتیلیگو باشند به بیماری مبتلا نمیشوند و بیشتر افراد مبتلا به ویتیلیگو سابقه ای از این بیماری را در فامیل ندارند . این لکه ها بیشتر از همه در مناطق در معرض نور از قبیل دستها پاها بازوها ، صورت و لبها شایع هستند . در بیشتر افراد مبتلا به ویتیلیگو نواحی فاقد رنگدانه در قسمتهای مختلف بدن به صورت ژنرالیزه بوجود می آید. این اختلال معمولاً پیشرونده است و به مرور زمان این لکه های سفید به دیگر نواحی بدن گسترش می یابند .

59- خانمی 29 ساله سئوال کرده اند که: "یکسال است که نامزدهستم. حدود 4 سال است که درتخمدان راستم کیست دارم که قبلا یکی بود ولی الان 2 تا شده است. در طی این سالها قرص دیان و سپیروترون کامباند تجویز کردند و پس از خوردن آنها اندازه کیست کاهش یافت ولی متاسفانه دوره درمان را کامل نکردم. درحال حاضر شدیدا پی گیر راه درمان هستم. اخیرا سونوگرافی انجام دادم که نتیجه (تخمدان راست حاوی دو ناحیه کیستیک است که یکی 21 میلیمتر قطر دارد و دارای جدارظریف و فاقد سپتوم می باشد، ناحیه دیگردر راست دیده می شود که ابعاد تقریبی آن 38 X19 میلیمتر و حاوی اکوهای داخلی است و وجود کیستیک هموراژیک و یا آندومتریوما رامطرح میکند. چند ناحیه اکوژنیک پریفرال در اطراف ضایعه کیستیک مشاهده میشود بررسی از نظردرموئید نیزضروری است) می باشد. لازم بذکر است که اندازه رحم و وضعیت مثانه و کلیه نرمال بود.

گفتنی است از زمان پیدایش کیست در تخمدان راستم یک سری اختلالات از قبیل لکه بینی بعد یا قبل از پریود که گاها بیشتر از 10 روز به طول می انجامد، کمردرد یک ماه درمیان قبل از پریود، درد درناحیه تحتانی شکم و تکرر ادرار مخصوصا در مواقعی که از آب سرد برای شستشو استعمال میکنم یا از طریق وان استحمام میکنم، احساس میکنم با آب سرد، مثانه یا قسمت تحتانی شکمم سرد می شود که همراه با این سرماخوردگی درد این نواحی زیاد می شود، با گرم نگه داشتن این قسمت دردم کم شده و یا بهبود می یابد.

با شرح این قضایا بسیار سپاسگزار خواهم بود اگر به سوالات من پاسخ دهید:

-آیا موارد گفته شده در ارتباط با تکرر ادرار و درد قسمت تحتانی شکم، با کیست مرتبط است؟

-اندازه گیری آنتی ژن 125 CA در خون را به چه منضوری انجام میدهند؟ آیا لازم است در موردمشکل من انجام گیرد؟

-آیا سلامتی خودم را تهدید میکند؟

-آیا درآینده وجود کیستیک تخمدانم بارداری را دچار مشکل یا نازایی را بوجود خواهد آورد؟ ، آیا با وجود کیست میتوان باردارشد؟ آیاخطری برای جنین دارد؟

سئوال شما تا حدودی تکراری است، جواب سئوال 40 را ملاحضه بفرمایید. چون در سئوال شما نکات قابل توجه جدیدی به چشم می خورد، لذا آنرا در این صفحه مطرح نمودم.

بیماری های متعددی می توانند باعث درد قسمت تحتانی شکم شوند، از جمله کیست های تخمدانی.

CA 125 یک نشانگر سرطانی است که در سلولهای سرطانی وجود دارد. این آزمایش خون در صورتی انجام می گیرد که شک به سرطان وجود داشته باشد. 90 درصد از تومورهای تخمدان را کیستهای خوش خیم تشکیل میدهند. از آنجا که وجود کیست در سونوگرافی مورد تایید قرار گرفته لذا چندان انجام آن ضروری به نظر نمی رسد اما از طرفی دیگر انجام آن آسان بوده و در برخی موارد به تشخیص کمک می کند. رادیولوژیست در سونوگرافی تذکر داده که بررسی از نظر درموئید ضروری است.

در اکثر موارد کیست های تخمدان بی ضرر بوده و سلامتی بیمار را تهدید نمی کنند. معمولا این کیستها بدون عارضه بوده و تاثیری در قدرت بچه دار شدن ندارند. قرص های ضد حاملگی ممکن است به درمان کمک کند. اگر اندازه کیست ها بزرگ بوده و درمان دارویی کمکی نکرده است، متخصص زنان برخورد جراحی با کیست را می تواند مورد بررسی قرار دهد. خصوصا هنگامی که خطر پارگی کیست بسیار است.

خواهش می کنم از پرسیدن سئولات تکراری حذر کنید.

58- خانمی 29 ساله سئوال کرده اند که: "با سلام من مدت هفت ساله ازدواج کردم و 2 سالی هست که برای بچه دار شدن اقدام کردیم 3 بار آی یوآی شدم که فقط بار اول آن حامله شدم ولی به ماه نکشید که سقط شد و بعد از آن 2 بار عکس رنگی گرفتم وعمل لاپاراسکوپی کردم که مشخص شد به خاطر اون سقط باعث شده که لوله سمت چپم بسته بشه ولی لوله راست بازه، خلاصه این ماه دکترم تجویز آی وی اف داده که باید شروع کنم خواهشا در مورد این درمان باروری برام توضیح دهید خیلی دلواپسم. متشکرم"

تصویر مقابل روند درمان "آی وی اف" را بازگو می کند.

در این درمان اسپرم های مرد را و تخمک های زن را گرفته و در محیط خارج مثلا در داخل یک لوله لقاح می دهند. چندین تخمک لقاح یافته بدست می آید. چندین عدد را بصورت فریز شده برای آینده نگهداری می کنند. چندین عدد را هم در داخل رحم زن می کارند تا یکی از آنها شروع به تکثیر و رشد جهت تشکیل جنین نماید.

(IVF) اختصار In Vitro Fertilisation می باشد. "این ویترو" به معنی خارج از بدن می باشد. چون در این روش لقاح در خارج از بدن صورت می گیرد، از این نام استفاده شده است.

مهمترین جایی که درمان صورت می گیرد، در بیمارانی است که لوله های رحمی آن ها بدلیلی از جمله عفونت بسته شده است. البته در نازایی های با علت نامشخص، آندومتریوز و نازایی های مردان و ... نیز انجام می گیرد.

57- آقایی 25 ساله گفته اند که: "تمام بدنم صحتمند بوده ویگانه مشکل که دارم این است که احساس ضعیفی میکنم از نگاه تغذیه هم همه غذاهای مقوی هم استفاده میکنم و هیچ عضو بدنم هم درد نمیکند تنها صرف ضعیف هستم گویا که تازه از بستر مریضی برخاسته باشم یعنی ضعیف هستم امید است که جواب سوالم را هرچه عاجل تر برایم ارسال دارید تشکر ..."

چنین فرض می کنیم که منظور شما از احساس ضعف علامت خستگی می باشد. خستگی یک علامت شایع است که از بیماری های متعددی می تواند ناشی گردد. ولی گاهی با انجام آزمایشات گسترده نمی توان دلیلی برای آن پیدا نمود. وقتی یک بیمار با علامت خستگی به پزشک مراجعه می کند، اما در شرح حال و معاینه کلینیکی علامت همراهی پیدا نمی گردد و به تشخیصی خاصی شک نمی گردد، آنگاه باید معاینات تکمیلی و آزمایش های زیر در قدم اول صورت پذیرد:

1- آزمایش معمولی خون برای بررسی کم خونی و قند خون 2- اندازه گیری هورمون محرک تیروئید و هورمون تیروئید برای بررسی کم کاری تیروئید یا پرکاری تیروئید 3- بررسی آنزیم های کبدی و کرآتینین که در نارسایی کلیه بالا می رود. 4- نوار قلب و عکس ساده رادیوگرافی قفسه سینه 5- برخی آزمایشات تکمیلی برای بررسی بیماری های عضلانی و روماتیسمی 6- مشاوره روانشناسی برای بررسی افسرده گی یا خستگی روانی خصوصا وقتی علامت همراه اختلالات خواب وجود دارد. 7- وقتی که دلیلی برای خستگی پیدا نشد، شک به عفونت ها، عوارض داروها، بدخیمی ها و ...

56- آقایی 21 ساله پرسیده اند که: " قرص سفکسین چیست؟"

کفکسین آنتی بیوتیکی از دسته کفالوسپورین ها است که بر بسیاری از میکروب ها مئوثر است. در عفونت های ساده پوستی اولین انتخاب است و مقاومت به این آنتی بیوتیک در بین میکروب هایی که عفونت پوستی (از جمله میکروب استافیلوکوک) ایجاد می کنند، نادر است. این میکروب بر روی عفونت های ادراری کلیوی هم به خوبی اثر می کند. گاهی هم در عفونت های تنفسی تجویز می شود، اما انتخاب اول نیست. پزشکان به این آنتی بیوتیک بسیار علاقه دارند، چرا که تقریبا با هیچ داروی دیگری تداخل نمی کند و عواض بسیار کمی دارد. یعنی آنکه داروی خوب و بی خطری است. ولی به طور کل تجویز بی رویه و بی مورد آنتی بیوتیک ها به دلیل بالا بردن مقاومت میکروب ها به آنتی بیوتیک ها مجاز نمی باشد. تجویز بی مورد آنتی بیوتیک ها خصوصا در عفونت های تنفسی که اکثرا ویروسی هستند، شایع می باشد. پس لطفا پزشک خود را برای تجویز آنتی بیوتیک تحت فشار قرار ندهید.

55- آقایی 32 ساله گفته اند که: "مدت 1.5 سال است که به بطور ناگهانی قسمتی از کف دست یا پا و حتی لبم به شدت متورم شده و تنها قرص نجات دهنده من قرص هیدروکیسزین یا آمپول دگزا است. برای درمان و تشخیص چه کنم؟"

دو دلیل عمده برای شک به حساسیت وجود دارد: اول آنکه تورم به صورت ناگهانی بروز می کند. دوم آنکه پس از دریافت کورتیزون علامت بهبود می یابد. برای پیشگیری از حساسیت باید از ماده ای که به آن حساسیت دارید دوری کنید. گاهی با تجربه به سادگی می توان پی برد که از تماس با چه ماده ای علائم حساسیت بروز می کند و گاهی هم به سادگی نمی توان پی دلیل حساسیت پی برد. لذا باید به متخصص پوست مراجعه نمود تا تست پریک (تست حساسیت پوستی) را انجام دهد. در این آزمایش محرک ها خاصی را در تماس با پوست قرار می دهند و سپس پاسخ پوستی را بررسی می کنند. از علائم حساسیت یا آلرژی سرخی، تورم و خارش پوست است. باید توجه داشت گاهی علائم حساسیت بسیار شدید و خطر ناک است که در این گونه موارد علائم تنفسی و تورم را ه های تنفسی بروز می کند. لذا پی بردن به اینکه به چه ماده ای حساسیت دارید، مهم است.

54- آقایی 32 ساله سئوال کرده اند که: "در قسمت قوزک پای راستم دچار ریزش مو شده ام یعنی یک قسمت از پوست پا بی مو شده لطفا راهنمایی بفرمایید"

لطفا جواب سئوال 22 را مطالعه بفرمایید.

احتمالا شما به بیماری "آلوپسی آرآتا" یا همان ریزش موی منطقه ای دچار شده اید. دلیل آن ناشناخته است ولی متخصص پوست می گویند شاید از حمله سیستم ایمنی بدن به فولیکول های مو ایجاد می شود. بر همین اساس گاهی هم برای درمان از تزریق موضعی کورتیزون به زیر پوست استفاده می کنند. ولی به وضوح این درمان علت را بر طرف نمی کند لذا وقتی ریزش مو در پا اتفاق می افتد دلیلی برای اعمال این درمان وجود ندارد. ولی وقتی ریزش مو ی منطقه ای (با سکه ای) در سر اتفاق می افتد، چون مشکل زیبایی پیش می آید متخصصین پوست این درمان را امتحان می کنند. پزشکان عمومی برای درمان از لوسیون های موضعی کورتیزون استفاده می کنند. استرس احتمالا در بروز این بیماری نقش دارد. در بسیاری از موارد وقتی بیماری بدون دلیل خاصی بروز نموده است، خود به خود بدون هیچ درمانی پس از چند ماه بهبود می یابد و موی تازه رشد می کند. اما در مواردی نادر، بیماری به سوی آلوپسی یونیورسالیس حرکت می کند که در این موارد تمام موهای بدن می ریزد.

53- آقایی پرسیده اند که: " چرا ويروس ايدز از بدن خارج نمي شود و ويروس زردي خارج مي شود؟"

اگر منظورتان از ویروس زردی ویروس هپاتیت B است، آنهم از بدن خارج نمی شود. لطفا جواب سئوال 32 را که در مورد ویروس هپاتیت است را مطالعه نمایید. به طور کلی برای درمان بیماری های ویروسی داروهای کمی وجود دارند. یک ویروس مشابه در افراد متفاوت معمولا بیماری به شدت های متفاوت ایجاد می کند. ویروس هپاتیت حتی در فردی می تواند بدون علامت باشد و به صورت مزمن درآید. ویروس ها موجودات مستقلی نیستند. به این معنی که به تنهایی از خود فعالیت حیاتی بروز نمی دهند. آنها پروتئین هایی هستند که بعد از ورود به برخی از سلول های بدن کارکرد آنها را تحت کنترل خود درآورده و آن سلول ها را به کارخانه ویروس سازی مبدل می سازند. لذا با توجه به اینکه یک نوع ویروس چه سلول هایی را و چگونه مورد هدف قرار می دهد، بیماری مربوط به خودش را بروز می دهد. لذا اصلا ویروس ایدز با ویروس هپاتیت قابل مقایسه نیست. ویروس ایدز سلول های دستگاه ایمنی بدن را مورد حمله قرار می دهد، لذا کشنده است. مانند آنکه دشمن به طور قافل گیر کننده در ابتدای جنگ پایگاه های نظامی و امکانات نظامی طرف مقابل را از بین ببرد. حالا چگونه می توان بر دشمن پیروز شد یا به عبارت شما چگونه می توان ویروس ایدز را از بدن خارج کرد؟!

52- آقایی محترم گفته اند که: "خانمم سن اش 23 ساله است و در قسمت بالائی سینه اش درد پیدا کرده است و اصلاً کدام غدد در بین سینه اش حساس نمیشود و اصلاً کدام آماس و یا تغییر رنگ در پستان آن دیده نمیشود اما من نگران هستم از این بابت"

لطفا جواب سئوال 36 را که در رابطه با سرطان پستان است را مطالعه نمایید.

شايع‏ترين علامت و شكايت‏هاي بيماري پستان كه يك زن را به مشاوره پزشكي ارجاع مي‏دهد احساس توده درپستان، ترشح با خونريزي ازنوك پستان و درد پستان مي‏باشد و در صورت مشاهده اين علائم وتغييرات بايد به پزشك مراجعه نمود اگر چه خيلي از اين موارد سرطاني نخواهد بود. سرطان پستان در بین زنانی که سابقه فامیلی دارند به صورت معناداری شایع تر است. درد سینه در طول سیکل های ماهیانه زنانه به دلیل تغییرات هورمونی می تواند بروز کند، اما می تواند همچنین علامت شروع سرطان پستان باشد. لذا مراجعه به موقع به پزشک و تشخیص زود هنگام حائز اهمیت است. این سرطان اگر در مراحل اولیه تشخیص داده شود به خوبی قابل درمان است. کسی که فاکتورهای خطر مثل سابقه خانوادگی، نداشتن زایمان، سن بالا و ... را دارد باید پستان های خود را مرتبا معاینه نماید و در صورت نیاز به پزشک مراجعه کند. ماموگرافی تشخیصی است. سونوگرافی هم برای تشخیص افتراقی علامت سینه وقتی که شک به سرطان معنادار نیست روش خوبی است.

51- آقایی 24 ساله پرسیده اند که: " غذا كه ميخورم هضم كرده نميتوانم و به تكليف مي باشم وهمچنان قبلا تكليف معده هم داشتم تا حالا اگردرمورد معلومات بدهيد ".

در جایی دیگر آقایی 37 ساله پرسیده اند که: "به اساس تشخیص داکتران در معده من هلیکو پایلوری با کترا موجود است و من سه دور دوای تجویز شده را استفا ده کردم آیا دیگر لا زم به دارو است یا علاج دارد؟"

و باز درباره ناراحتی معده آقایی 30 ساله گفته اند که: " با سلام من چند سالی است ناراحتی معده دارم، کمی بیش از دیگران دستشویی میرم. شکمم زیاد باد میکنه. گاهی احساس می کنم نمی تونم خودم کنترل کنم. باد معده زندگی برام سیاه کرده. لطفا بگید چه کار کنم. ممنونم."

بیماری هایی که با عث علائم شکمی فوقانی می شوند، بسیارند. این بیماری ها باعث علامتی شایع به نام سوئ هاضمه یا همان تکلیف معده می گردند. در میان این بیماری ها زخم معده سهم حدود 18 درصدی دارد. زخم دئودنوم (ابتدای روده کوچک) 8 درصد از عوامل سوئ هاضمه را به خود اختصاص می دهد. در بیماری ریفلاکس دریچه بین مری و معده کارش را به درستی انجام نمی دهد، در نتیجه مواد غذایی و اسید معده به سمت بالا حرکت کرده و بعد از غذا باعث سوزش سینه و گاهی با تحریک حلق باعث سرفه می گردد. این بیماری التهاب مری را به وجود می آورد که 15 درصد سوئ هاضمه از این بیماری تشکیل می شود. فقط در کمتر از 2 درصد از موارد سوئ هاضمه ناشی از سرطان معده می باشد.

در حدود 57 درصد از موارد با انجام معاینات طبی بیماری خاصی برای توضیح علامتهای مربوط به سوئ هاضمه پیدا نمی شود. سوئ هاضمه (اختلالات کارکردی فوقانی شکم) خود به عنوان یک بیماری دوام دار و شایع رخ می نمایاند که درمان قطعی ندارد. سوئ هاضمه می تواند با علائمی همچون سوزش معده، اسهال، احساس خفگی، حالت تهوع، یبوست، درد در شکم و نفخ همراه باشد.

بیماری که با مشکل سوئ هاضمه مراجعه می کند اگر دارای علائم خطر (مثل کاهش وزن و اختلال بلع که می تواند علامت سرطان باشند) نباشد، می تواند از یک دوره امتحانی علامت درمانی برخوردار شود. مثلا اگر ترش می کند، می تواند یک دوره قرص آنتی اسید به عنوان درمان امتحانی دریافت کند. اگر سوئ هاضمه همچنان ادامه یافت، آزمایش ها و معاینات تکلمیلی با توجه به علائم موجود برنامه ریزی می گردد. به طور مثال اگر بیمار جوانی ترش می کند، می توان وجود میکروب هلیکوباکترپیلوری که باعث زخم معده می گردد را آزمایش کرد. یا اگر بیماری مسن یا میان سال مراجعه نمود گاستروسکوپی (آندوسکوپی از راه دهان) راه تشخیصی مناسبی است. وقتی آزمایش های تشخیصی صورت گرفت در 57 درصد موارد ضایعه خاصی در شکم فوقانی که علائم مربوط با سوئ هاضمه را توضیح دهد یافت نمی گردد. در این صورت به بیمار گفته می شود که شما سوئ هاضمه یعنی اختلال کارکردی مزمن شکم فوقانی دارید. لذا نباید مواد محرک مخاط معده مثل فلفل و ترشی مصرف کنید. از وعده های غذایی متعدد و مناسب استفاده کنید. بعد از غذا دراز نکشید. از درمان های علامتی در صورت نیاز مثل قرص های آنتی اسید، قرص های ضد نفخ، قرص های ضد تهوع، قرص های آنزیمی و ... استفاده نمایید.

هلیکوباکتر پیلوری یکی از عوامل شایع زخم معده است که وجود آنرا از 4 طریق می توان ثابت کرد: تست تنفسی، وجود آنتی بادی میکروب در خون، وجود آنتی ژن میکروب در مدفوع، نمونه برداری از طریق گاستروسکوپی. برای درمان بیمار چندین آنتی بیوتیک به طور همزمان به صورت یک دوره درمانی دریافت می کند. چونکه مقاومت میکروب به درمان زیاد است باید یک ماه پس از پایان درمان وجود هلیکوپیلوری مجددا مورد آزمایش قرار گیرد.

در صورتی که علائمی همچون اسهال و نفخ با سوئ هاضمه همراه گردد، خوب است تا بیماری های مانند سلیاک و عدم تحمل لاکتوز شیر مورد آزمایش قرار گیرد. اگر اسهال به صورت مزمن و ناراحت کننده با دردهای پیچشی شکم در هنگام دفع مدفوع آبکی که گاهی خون آلود است همراه گردد، انجام کولونوسکوپی (آندوسکوپی از راه مقعد) برای تشخیص بیماری های التهابی روده بزرگ الزامی است.